Die Welle (2008)
Sumar myndir hef ég átt í mjög langan tíma og alltaf verið á leiðinni að horfa á en kem mér ekki í það. Ekki veit ég hvað veldur því en Die Welle var ein af þeim myndum.
Ég er útskrifaður af félagsfræðibraut úr menntaskóla með gífurlegan áhuga á ákveðnum sviðum félagsfræðinnar. Ég er algjör nöttari fyrir svona tilraunum og rannsóknum (t.d. þessi tilraun, Stanford fangelsið og Milgram). Það er takmarkað hvað hefur verið búið til af myndum sem snúast um félagsfræði rannsóknir sem fara úr böndunum þannig að ég er yfirleitt spenntur að sjá þær og væntingarnar miklar.
Die Welle er byggð á bók, sem er svo byggð á óopinberri tilraun frá 1967. Hún gekk þannig fyrir sig að kennari einn í Bandaríkjunum var að kenna áfanga tengdum Þýskalandi á tímum nasista. Nemendur skildu ekki hvernig Þjóðverjar gátu horft framhjá fjöldamorðum á gyðingum og kennarinn gat ekki útskýrt það, þannig að hann setti af stað þessa tilraun. Hann lét nemendurna verða hluta af hreyfingu sem hann stofnaði fyrir tilraunina og kallaðist „Þriðja aldan“. Á fyrsta degi hélt hann uppi ströngum aga, setti m.a. þá reglu að nemendur þyrftu að komast inn í skólastofuna og setjast á 30 sekúndum alveg hljóðlaust eftir skólabjallan hringdi og að allir nemendur þyrftu að ávarpa hann herra Jones. Á öðrum degi tók hann upp kveðju líka nasistakveðjunni (hægri hönd upp í loftið). Á þriðja degi hafði nemendum í námskeiðinu fjölgað í 43 úr 30. Hann útdeildi verkefnum til nemenda; að þeir myndu hanna merki fyrir hreyfinguna, safna nýliðum í hreyfinguna og þess háttar. Á fjórða degi voru komnir 200 nemendur í hreyfinguna. Á fimmta degi slúttaði hann tilrauninni á þeim forsendum að hún væri að fara úr böndunum.
Die Welle fylgir tilrauninni vel eftir. Myndin gerist að vísu í Þýskalandi nútímans eftir að nemendur kennara trúðu því ekki að fasismi gæti dúkkað aftur upp í Þýskalandi. Hann tekur því upp á að stofna hreyfinguna Die Welle (e. The Wave) í tilraunaskyni og setur ýmsar reglur, t.a.m. að nemendur verði að kalla hann eftir eftirnafni, að þeir rétti upp hönd og standi upp þegar þeir vilja tala, að þeir mæti allir í eins fötum í skólann (einkennisbúningi), heilsist með sérstakri kveðju o.s.frv. Agi, samheldni og reglusemi er það sem einkennir þessa nýju hreyfingu.
Það sem mér fannst helst hrjá myndina er hversu hröð og ótrúverðug hún var. Myndin gerist á aðeins fimm dögum en þrátt fyrir það verður hreyfingin gífurlega öflug og hrífur nemendur með sér. Ég átta mig á að myndin er byggð á raunverulegum atburðum en myndin líður samt fyrir ótrúverðugleika. Handritshöfundurinn og leikstjórinn hefðu átt að taka sér það leyfi að teygja rauntímann, bara til að kalla fram meiri trúverðugleika á viðfangsefnið.
Karaktersköpun var oftast fátæk og byggðist að miklu leyti á stereótýpum. Það var ein undantekning þar á, sem sýnir hvernig þroskahamlaðir eða þeir sem minna mega sín geta „fundið sig“ í ýmsum félagsskap, sama hvort það sé pólitísk hreyfing, kirkja eða hvað annað.
Myndin sýnir vel spennuna sem myndast milli Die Welle meðlima og annarra, og ótta sumra nemenda sem átta sig á að tilraunin sé að fara úr böndunum en geta lítið gert því hreyfingin er að verða svo öflug.
Flestir aðalleikararnir eru vel reyndir og hafa aðallega verið í þýskum myndum. Leikurinn er sterkasti hluti myndarinnar.
Myndin var bæði góð og slæm. Viðfangsefnið er virkilega áhugavert og myndin er áhrifarík en líður fyrir ótrúverðugleika eins og áður segir. Persónusköpun er slöpp, það var helst til öfgakennt á gerðir nemenda. Myndin er ekki nema 105 mínútur og með hnitmiðraðra handriti, sem hefði vel þolað að vera lengra, þá hefði myndin orðið þrusugóð. Endirinn kom skemmtilega á óvart sem var ótrúlega góður og var hápunktur myndarinnar. Ef þú horfir á þessa mynd og finnst hún ekki skemmtileg, ekki gefast upp. Endirinn margborgar sig fyrir áhorfið.
Subscribe
If you enjoyed this article, subscribe to receive more just like it.
