Der Untergang (2004)

Leikstjóri: Oliver Hirschbiegel
Aðalhlutverk: Bruno Ganz, Alexandra Maria Lara, Ulrich Matthes, Juliane Köhler.

Der Untergang (ísl: Fallið) fjallar um síðustu tvær vikurnar í lífi Adolf Hitlers, kanslara Þýskalands og æðsta yfirmann Þriðja ríkisins – Foringinn. Stríðið er að tapast með falli Berlínar og þýski herinn er á undanhaldi víðast hvar um Evrópu. Örvæntingin hjá Hitler og hans nánustu samstarfsmönnum er að sliga mannskapinn og gríðarleg spenna hefur skapast milli Hitlers og hans manna sem vita ekki hvernig þeir eiga að segja Foringjanum að stríðið sé tapað, sem vill ekki heyra á það minnst. Þrátt fyrir að Þriðja ríkið sé að hrynja eins og spilaborg, þá trúir Hitler því í blindni sinni að Þýskaland geti enn unnið stríðið og skipar mönnum sínum að berjast til síðasta manns og gefast ekki upp. Nú reynir á hollustuna hjá hans mönnum – hverjir eru tilbúnir til að deyja fyrir Hitler og hverjir ekki?

Ég sá Der Untergang í bíó árið 2004, þá tvítugur að aldri. Það er óhætt að segja að þetta er ein eftirminnilegasta bíóferð sem ég hef nokkurn tímann upplifað. Myndin hafði mikil áhrif á mig enda gríðarlega áhrifarík og sterk. Það er sérstaklega eitt atriði í myndinni sem fékk mig til að tárast enda svo erfitt og áhrifaríkt að mér finnst afar ólíklegt að hver sá sem hafi séð Der Untergang hafi ekki orðið fyrir áhrifum atriðisins.

Það er sama hvert litið er á kvikmyndagerðina, Der Untergang slær varla feilnótu í þessar 155 mínútur. Leikstjórinn er Oliver Hirschbiegel sem vakti fyrst athygli með hinni stórkostlegu Das Experiment árið 2001. Hann er mjög þéttur leikstjóri með einstaklega næmt auga fyrir góðri sögu og frábærum leikurum. Sagan er mjög áhugaverð og áhrifarík og handritið er ákaflega vel skrifað. Der Untergang er byggð á bók eftir Traudl Junge sem var einkaritari Hitlers á þessum tíma og því má gera ráð fyrir að myndin sé nokkuð áreiðanleg heimild hvað gerðist nákvæmlega á því tímabili sem myndin fjallar um. Það sem er hvað best við söguna er að myndin setur sig ekki í dómarasæti, sagan er sögð frá hlutlausu sjónarhorni. Það er einfaldlega verið að koma staðreyndum á framfæri án þess að það sé verið að afsaka gjörðir Hitlers eða dæma hann. Kvikmyndataka, tæknibrellur og öll almenn vinnsla er til fyrirmyndar. Þjóðverjar standa mjög framarlega hvað varðar kvikmyndagerð og Der Untergang er þar í hæsta gæðaflokki.

Leikarar standa sig allir frábærlega en það er óhætt að segja að Svisslendingurinn Bruno Ganz í hlutverki AdolfHitlers sé að öðrum ólöstuðum sá sem ber myndina á herðum sér. Þvílíkur stórleikur hjá þessum magnaða leikara. Algjörlega óskiljanlegt að Óskarsakademían hafi gengið framhjá honum. Roberto Benigni var tilnefndur og vann fyrir hina ítölsku La Vita é Bella árið 1998 og Massimo Troisi var tilnefndur fyrir Il Postino árið 1995 þannig að Akademían hefur sett fordæmi áður að tilnefna leikara fyrir hlutverk þar sem ekki var töluð enska. Reyndar var árið 2005 mjög sterkt Óskarsár en það hefði mátt hugsa um Bruno Ganz, hann hefði átt svo skilið að vera meðal fimm tilnefndu. Der Untergang var svo tilnefnd til bestu erlendu myndar á Óskarnum árið2005 en vann því miður ekki.

Niðurstaða: Der Untergang kemst nálægt því að vera hin fullkomna kvikmynd. Hún ætti að vera skylduáhorf í söguáföngum í skólum. Kvikmynd sem skilur áhorfandann eftir snortinn og hryggan.

Tags: Alexandra Maria Lara, Bruno Ganz, Juliane Köhler, Oliver Hirschbiegel, Ulrich Matthes, Þýskur júlí

Category: Drama