Der Baader Meinhof Komplex (2008)
Það er ekki oft sem erlendar myndir (annars staðar frá en BNA) komast í almennar sýningar í kvikmyndahúsum hérna á Íslandi. Til þess þurfa þær að vera alveg gourmet góðar. Der Baader Meinhof Komplex er ein af myndunum sem komst í gegn enda er hún eðalmynd af bestu gerð.
Þrátt fyrir tiltölulega óreyndan leikstjóra, Uli Edel, og leikara er ekki hægt að kvarta undan skorti á gæðum. Þetta er alvöru mynd sem var tilnefnd til Bestu erlendu myndar á Óskarnum árið 2008.
Þar sem þetta er byggt á sönnum atburðum er held ég óhætt að segja stuttlega frá söguþræðinum. Der Baader Meinhof fjallar um umbóta(hryðjuverka)samtökin Rote Armee Fraktion (RAF) í Vestur-Þýskalandi á sjöunda og áttunda áratug síðustu aldar. Mikið var í gangi í heiminum. Víetnamstríðið í fullum gangi ásamt Kalda stríðinu. Stúdenta- og ungmennafylkingar voru hvað aktívastar í mótmælum og pólitískum hreyfingum, þá sérstaklega vinstrisinnað fólk, sem mótmælti stríðinu í Víetnam og heimsvaldastefnu Bandaríkjanna. Vinstrisinnarnir vildu ekki að fasisminn léti aftur á sér kræla í Þýskalandi enda kom það verulega illa út úr seinni heimsstyrjöldinni. RAF voru stærstu samtökin til að koma boðskap sínum á framfæri með hryðjuverkum og voru þau með gríðarlega stóran hóp stuðningsmanna.
Uppbygging myndarinnar er mjög góð. Leikstjórinn veit alveg hvað hann er að gera. Hann notar mikið af gömlu, alvöru myndefni af mótmælum og svipmyndir frá t.d. Víetnam. Maður meðtekur tíðarandann virkilega vel.
Myndin er nokkuð kaflaskipt, má segja í fjóra kafla. Fyrst er sýnd rosaleg gjá milli þjóðfélagshópa; annars vegar mótmælandi hippa-stúdenta og hins vegar stuðningsmanna keisarans. Þessir tveir hópar eiga í óeirðum þar sem lögreglan horfir upp á stuðningsmennina lemja friðsama mótmælendurna en lögreglan blandar sér að sjálfsögðu í málið – með því að lemja mótmælendurna. Eiginleg útskýring og réttlæting á því hvers vegna „þurfti“ að fara hryðjuverkjaleiðina. Síðan er sýnt frá hvernig RAF verður til og vex og dafnar. Hryðjuverk og bankarán. Þeir fá fleiri og fleiri stuðningsmenn. Þriðji kaflinn segir frá hnignun RAF. Hvernig hver lykilmaðurinn á fætur öðrum næst eða er drepinn. Lokakaflinn er síðan um réttarhöld yfir aðalmeðlimum RAF, m.a. Baader og Meinhof, og örvæntingarfullum tilraunum nýlegra liðsmanna til að fá þau leyst úr fangelsi með hryðjuverkum.
Það sem mér fannst helst hrjá myndina er persónusköpunin. Hún er alls ekki slæm, margar persónurnar eru bara svo óeftirminnilegar. Ég lærði ekki nöfnin á mörgum þeirra fyrr en langt var liðið á myndina og sumir vissi ég bara ekkert hverjir voru. Nöfn og hlutverk voru ekki útskýrð fyllilega vel, bæði á stofnendum samtakanna og sérstaklega annarrar kynslóðar meðlima. Skyndilega er komið fullt af fólki inn í samtökin sem þú veist ekki hver eru því þau eru ekki kynnt til sögunnar.
Myndin er byggð á bók. Ég fékk það á tilfinninguna að bókinni væri fylgt ítarlega eftir. Það er í sjálfu sér ekki slæmt en að sumu leyti hentar það illa. Nokkrir atburðir eru óþarfir og illa útskýrðir vegna tímaleysis.
Að öðru leyti er myndin frábær. Leikarar eru allir góðir. Með aðalhlutverk fara Martina Gedeck sem leikur Ulriku Meinhof, Johanna Wokalek sem leikur Gudrunu Ensslin og Moritz Bleibtreu sem leikur Andreas Baader en hann lék einmitt aðalhlutverkið í hinni frábæru Das Experiment sem verður fjallað um von bráðar.
Subscribe
If you enjoyed this article, subscribe to receive more just like it.
Sælir
Það er rétt hjá þér með fjölda persóna. Það útskýrist líka af því að Þjóðverjar þekkja þessa sögu eins og handabakið á sér. Bókin sem myndin er byggð á er um 1000 síðna doðrantur og myndin reynir að fylgja henni mjög nákvæmlega eftir. Ég sá myndina í Þýskalandi og vissi ekki fyrir myndina hver Rudi Dutschke var, en það er svoleiðis persónur sem eru ekki endilega kynntar nákvæmlega til sögunnar. Maður þarf bara að þekkja þetta.
Svo er reyndar fyndið að þessi mynd hefur birst Íslendingum sem svona artý þýsk mynd sem var tilnefnd til óskarsins. Í Þýskalandi var þessu algjörlega öfugt farið. Þeir sem eru til vinstri, róttækir og stúdentar gjörsamlega hötuðu þessa mynd, enda kemur hún frá sömu framleiðendum og gerðu Der Untergang sem inteleksían í Þýskalandi var mjög ósátt við. Nemendurnir í háskólanum mínum sniðgengu til dæmis myndina og héldu í staðinn sýningu á Deutschland in Herbst eftir Fassbinder og félaga sem fjallar um sömu atburði. Fólki finnst þessir framleiðendur alltof hollywood-legir, í þessari mynd hafi verið reynt að gera aksjón hetjur úr Ulriku og Baader þar sem þau keyra um á stolnum bílum, drekka, dópa og skjóta upp í loftið. Þetta er svo þekkt efni í Þýskalandi að mörgum fannst þessi nálgun á efnið algjörlega óhæf.
Þannig að í Þýskalandi birtist myndin sem Hollywood útgáfa af mjög alvarlegu málefni sem illa er farið með. Fyrir umheiminn er þetta art house þýsk mynd. Hvar stendur maður sjálfur. Mér fannst hún áhugaverð og fræðandi – en ég verð að viðurkenna, eftir að hafa horft á Fassbinder þá skil ég ágætlega hvað stúdentarnir áttu við með hollywood gagnrýninni. Kannski er þetta svipað og að eftir tuttugu ár yrði gerð íslensk mynd um búsáhaldabyltinguna fyrir alþjóðlegan markað þar sem væri dúndrandi hasarmúsík undir, söguefnið væru tvær hetjur sem yrðu ástfangnar undir pottaglamri og svo væru matrix bardagasenur milli mótmælanda og lögreglu.
Bara hugmynd…
kv. Símon